Winterperikelen: niet alleen in de Lage Landen

Stakkars Nederlanders. Koning Winter schudt even zijn jas uit boven de Lage Landen en gans het land staat stil. Treinen moeten in de winterdienstregeling, medeweggebruikers veroorzaken files omdat hun auto's nog steeds op versleten zomerbandjes staan en al na één dag vorst wordt de televisieprogrammering aangepast aan de voortdurend op handen zijnde Elfstedentocht. En dat leidt tot de nationale reflex: zeuren. Op medeweggebruikers, de post, de NS en vooral "de ander". Het gemier over het sneeuwvegen van je eigen stoepje. Benepen volk. Symptomatisch voor het belevingssolipsisme, het hooghartige gevoel van "ergens recht op hebben". De mond vol hebben over verantwoordelijkheid en plicht, als het maar over die van iemand anders gaat.

Dat die Fyra een schandalige mislukking is, geloof ik wel. Maar dat heeft verder weinig met de winter te maken. Als de deuren van een hogesnelheidstrein tijdens testritten opengaan, zal het in de winter ook wel niet veel soeps zijn. Los van die Fyra (net als de bodemplaten, hahaha, hmm) lees en hoor ik vaak in discussies de vergelijking met winterse landen: in Zwitserland en Noorwegen gaat het wel altijd goed.

In ieder geval is de linkerspiegel vrij
(zie links)

Een armzalige vergelijking. Ten eerste heeft Nederland een veel drukker en ingewikkelder spoornetwerk dan Zwitserland en Noorwegen. Verschrikkelijk veel wissels zijn hier niet en er worden hele afstanden op enkelspoor afgelegd (en ook dan gaat het wel eens fout). Ten tweede is er een economisch motief. In Noord-Noorwegen is het vijf tot zes maanden per jaar winter. Het lijkt me dus logisch dat men hier meer bereid is geld uit te geven aan voorbereidingen voor winterse omstandigheden dan in Nederland, waar het misschien drie dagen per jaar sneeuwt. Jullie je Deltawerken, wij een dagelijks leven dat doorloopt als het sneeuwt. Ook op individueel niveau werkt het zo. Naast een krabber/borstel thuis (voor als het zoveel gesneeuwd heeft dat je de auto deur niet openkrijgt), hebben we drie krabbers (twee met borstel), een vochtvreter en een zak steentjes (voor als je niet van je parkeerplek afkomt) in de auto liggen. En de vloermatjes die je in Nederland in bijpassend dessin bestelt, zijn bij ons van nondescript, grijs rubber.  Trouwens, onze winterbanden hebben 1 centimeter profiel en zijn voorzien van spijkertjes. Is in Nederland iemand van zins zich voor te bereiden op zo'n eventualiteit? Natuurlijk niet, in Nederland kun je je geld en tijd beter steken in een inbraakalarm. Ten derde gaat de vergelijking tussen winterse landen en Nederland niet op, omdat het hier ook regelmatig fout gaat. Maar als een trein het hier even niet doet, staat dat niet de volgende dag in de Telegraaf.

Hier een korte bloemlezing van wat er fout kan gaan. En als uitsmijter een OV-schandaal in Tromsø dat een beetje te vergelijken is met de Fyra.

Zodra de eerste winterse dag zich aandient, weet je dat de website van de plaatselijke kranten de koppenvarianten al hebben klaarliggen: "(her) havnet (bilen) i grøfta" wat zoiets betekent als "(hier) kwam (de auto) terecht in de greppel". Kijk maar. Als het seizoen begint, moet iedereen nog even omschakelen qua rijstijl, zeker op de steilere stukken. En als het seizoen begonnen is, zitten er dagen met echte ellende tussen. Dan regent het bovenop een sneeuwlaag, of sneeuwt het op een ijslaag, waardoor het spekglad is en zelfs professionele chauffeurs het moeilijk hebben. Nordlys bericht dan over "vogntog på tvers" (vrachtwagen dwars op de weg), "vogntog i trøbbel" (vrachtwagen in problemen) of "trailer stenger E6" (trailer sluit E6 af). Klik.

Soms sneeuwt het zo hard dat wegen afgesloten moeten worden, zoals nu. De afgelopen week heeft het zo hard gesneeuwd dat sommige wegen in de lawinegevarenzone liggen. Stel je nou voor dat je scholier bent en door een lawine kun je niet thuis komen, dan logeer je natuurlijk bij je rector.

Bussen dansen op het ijs

Met dit soort ongemakken wordt laconiek omgegaan. Het gebeurt nu eenmaal. Maar waar wel schande van wordt gesproken, zijn de stadsbussen. Vorig jaar in februari werd de Zweedse vervoersmaatschappij Nobina de vervoerslicentie voor Tromsø, Karlsøy en Balsfjord gegund. De voorwaarde van het provinciebestuur was wel dat de stadsbussen in Tromsø hybridebussen zouden zijn. En zo geschiedde: 32 hybridebussen werden vorig jaar met veel tamtam de stad in geloodst.

Nu was er al enige twijfel of de hybridebussen wel goed in winterse omstandigheden konden rijden. De bussen staan lager op de wielen, waardoor kettingen omleggen lastig zou gaan. Slechts een paar weken later bleek inderdaad dat de bussen meer problemen hadden "på glatta" dan de bussen die eerder door Tromsø ronkten. Nu stonden de voorpagina's van Nordlys en iTromsø ineens vol met bussen die in de grøfta terecht waren gekomen, of achterwaarts van Kongsbakken (een steile weg in het centrum waar veel bussen rijden) waren gegleden. In tien maanden tijd liep de reparatierekening op tot vier miljoen kroon (meer dan vijf euroton) en daar kwam een overheidsboete van 1,1 miljoen bovenop.

Gelukkig kwam de zomer snel, maar toen het weer winter werd, bleken de problemen eerder toe te nemen dan dat ze opgelost waren. En nu waren er steeds meer toeschouwers die de busproblemen met hun telefoon opnamen. Zo was onder andere te zien hoe bussen tegen elkaar gleden (video, met commentaar in onvervalst Tromsdialekt) en auto's op een weg omhoog als een dolle achteruit moeten rijden om niet geraakt te worden door een stuurloze bus (video).

Het vingerwijzen is natuurlijk al begonnen. De busmaatschappij zegt dat de gemeente meer steentjes moet strooien, dat hybridebussen niet geschikt zijn  op heuvelachtig terrein en dat de provincie nooit had moeten beslissen dat hybridebussen deel van het pakket waren. De bus trekt namelijk op op de elektromotor, maar zodra er veel kracht nodig is, zoals heuvelop, schakelt 'ie over op de dieselmotor. Die sjort meteen op een hoog toerental aan de wielen en dan is er geen grip meer. Het provinciebestuur meldt dat het opnieuw voor hybridebussen zou kiezen (welk een milieuwinst!) en dat Nobina de schema's te krap in elkaar heeft zitten. Het gemeentebestuur zegt dat het niet op elke straathoek kan staan om steentjes te strooien en dreigt Nobina met rechtszaken.

Zo ziet u maar, naar binnen gekeerde Nederlanders: het gras bij de buren is lang niet altijd groener. Soms is het witter.