Het is alweer een tijdje geleden dat ik voor geencommentaar.nl (nu sargasso.nl) weleens een stukje over internationale politiek schreef. Wat me toen opviel, was dat het min of meer gelijktijdig optreden van gebeurtenissen niet vaak op toeval berustte, of dat die indruk in ieder geval makkelijk gewekt werd. Twee voorbeelden: je verleent politieke steun aan een oorlog en mag niet lang daarna de nieuwe secretaris-generaal van de NAVO leveren. Of je houdt als NAVO een grote oefening in Noord-Noorwegen, waarop prompt Russische straaljagers boven Finnmark onderschept moeten worden.
De afgelopen maand vond een aantal gebeurtenissen plaats die zeker niet met elkaar te maken hadden. Rusland liet op geheel vrijwillige basis de Krim overlopen naar het moederland, de NAVO hield de grote oefening Cold Response in Noorwegen, er stond een atoomonderzeeër in de fik bij Moermansk en de Nuclear Security Summit werd gehouden. Toch is ook hier een aantal mooie linkjes te maken.
Gisteren werd bij Pauw en Witteman met Olaf Koens besproken hoe de Noordelijke Vloot van Rusland aan het wegrotten was in de wateren rond Moermansk. Onder andere twintig atoomonderzeeërs liggen op een afstand van iets meer dan honderd kilometer van het Noorse Kirkenes te vergaan. Het boeit te Russen kennelijk te weinig om google maps te blurren, dus ik kan hier wat luchtfoto's laten zien. Onderzeeboten bij Sapatnaya Litsa, verwaarloosde boten (en nog wat kleinere onderzeeboten een paar honderd meter naar het noordwesten) in de Ara-baai, tot roest gereduceerde boten in de Ura-baai, een schipskerkhof een paar kilometer verderop en wat aanlegsteigertjes met subs bij Gadzhiyevo. Wie de kustlijn volgt vanaf de Noors-Russische grens tot aan Moermansk vindt nog veel meer. Regelmatig gebeuren er ongelukken in deze contreien. Het ongeluk met de Koersk, waarbij 118 opvarenden de dood vonden was een was er een van, maar veel recenter, vorige week, stond er een onderzeeboot van dezelfde klasse in de fik.
Zo komen we bij de NSS in Den Haag, waar geconcludeerd werd dat het de verantwoordelijkheid is van elke staat "to maintain at all times effective security of all nuclear and other radioactive materials, including nuclear materials used in nuclear weapons, and nuclear facilities under their control." En waar gehamerd werd op internationale samenwerking.
Die internationale samenwerking is op het moment juist ver te zoeken als het gaat om Rusland. Het land lijkt, zoals elke schurkenstaat, te gedijen in (betrekkelijke) isolatie. Pariaschap maakt strijdbaar. En wie strijdbaar is, wil dat tonen. Niet alleen in symbolische omgevingen, maar ook in strategische.
En zo zijn we weer terug in de poolcirkel. De NAVO houdt natuurlijk niet voor niets om de paar jaar Cold Response. Je stuurt niet 16.000 soldaten uit 16 landen de poolkou in om te oefenen voor een oorlog in het Midden-Oosten. Door het terugtrekken van de permanente ijsvelden in de Barentszee zijn gigantische olie- en gasvelden bereikbaar geworden en is er een nieuwe handelsroute van west naar oost en vice versa ontstaan. Zoals de NAVO greep op dit gebied probeert te krijgen (onder andere met een enorm spionageschip onder Noorse vlag), probeert Rusland dit ook. Het houdt gevaarlijk dicht in de buurt van Noorwegen en Finland de laatste dagen militaire oefeningen op zee en in de lucht en nog dit jaar wordt 50 kilometer van Finland een basis heropend, waar maar liefst 3000 spionnen aan de slag moeten gaan.
Het warmt dus op in het Noordse. De Zweedse minister van buitenlandse zaken noemt Rusland al een onvoorspelbare macht en hint dat Zweden misschien wel lid wordt van de NAVO. De Finnen doen hetzelfde. En de Noorse krant Aftenposten meldde een paar dagen geleden dat Jens Stoltenberg, voormalig premier van Noorwegen, de nieuwe secretaris-generaal van de NAVO wordt. Toeval?
